Wat is baarmoederhalskanker?
Hoe vaak komt baarmoederhalskanker voor?
Wie kan baarmoederhalskanker krijgen?
Wat is de relatie tussen Humaan Papilloma Virus en baarmoederhalskanker
Wie krijgt het humaan papillomavirus en hoe?
Welke aandoeningen veroorzaakt het humaan papillomavirus naast baarmoederhalskanker nog meer?
Hoe is de kans op  baarmoederhalskanker te verkleinen?

Zie voor meer informatie:

• http://www.beschermjelijf.nl/ en http://www.beschermjedochter.nl/ voor meer informatie overbaarmoederhalskanker en het humaan papillomaviru
• http://www.gardasil.nl/ voor meer informatie over preventie van (de vergevorderde voorstadia van ) baarmoederhalskanker, de vergevorderde voorstadia van schaamlip kanker en genitale wratten door middel van vaccinatie tegen het humaan papillomavirus. Deze website is alleen toegankelijk voor gebruikers van Gardasil en voor artsen.
  

 Wat is baarmoederhalskanker?

Baarmoederhalskanker is kanker van de baarmoederhals of cervix – het onderste gedeelte van de baarmoeder dat is verbonden met de vagina. De baarmoederhals ondergaat veranderingen gedurende het leven van de vrouw (puberteit, zwangerschap, menopauze, enz.). Het buitenste deel van de baarmoederhals, ook wel de baarmoedermond genoemd, en het binnenste deel van de baarmoederhals zijn door middel van een kwetsbaar gebied met elkaar verbonden. In dit overgangsgebied ontstaat meestal baarmoederhalskanker.  

In tegenstelling tot vele andere vormen van kanker is baarmoederhalskanker niet erfelijk. Baarmoederhalskanker wordt altijd veroorzaakt door een virus. (4,5) Dit virus wordt het humaan papillomavirus genoemd. Het virus bestaat uit veel verschillende typen. Sommige typen van dit virus zijn in staat om de normale cellen van de baarmoederhals te veranderen in afwijkende cellen. Deze afwijkende cellen kunnen zich dan, in een beperkt aantal gevallen, ontwikkelen tot kankercellen van de baarmoederhals. De ontwikkeling hiervan duurt meestal een aantal jaren, maar in zeldzame gevallen kan dit in een kortere tijd plaats vinden.  Terwijl bij de meeste vrouwen baarmoederhalskanker wordt geconstateerd in de leeftijd van 30-60 jaar, zijn velen van hen vele jaren eerder geïnfecteerd met het humaan papillomavirus, waarschijnlijk toen ze jongvolwassen waren. (3) 

naar boven

Hoe vaak komt baarmoederhalskanker voor? 

In Nederland wordt jaarlijks bij ongeveer 600 vrouwen baarmoederhalskanker vastgesteld. (2) Het komt voor bij vrouwen van alle leeftijden, maar het meest bij vrouwen van 30 tot en met 60 jaar. (2) Daarnaast krijgen ruim 12.000 vrouwen per jaar te maken met een voorstadium van kanker. (3)

Het humaan papillomavirus is besmettelijk, komt zeer vaak voor en kan zonder dat u het merkt aanwezig zijn in het lichaam. Zowel vrouwen als mannen kunnen drager zijn van het virus. Meer dan 80% van de seksueel actieve mensen zullen ooit in hun leven in contact komen met het virus. (3) Bij 80% van de mensen wordt het virus door het lichaam verwijderd in een periode van zes tot veertien maanden. (3,8) Toch overlijden er in Nederland 200 tot 250 vrouwen aan baarmoederhalskanker, wat aangeeft dat het virus niet in alle gevallen wordt verwijderd. (2) 

NAAR BOVEN

Wie kan baarmoederhalskanker krijgen?

Iedere vrouw kan met deze ziekte worden geconfronteerd.
Het virus wordt overgedragen via huid op huid contact in de schaamstreek (seksueel contact).  Ongeveer 80% van alle seksueel actieve vrouwen en mannen zullen ooit in hun leven blootgesteld worden aan het humaan papillomavirus. (3) Terwijl bij de meeste vrouwen baarmoederhalskanker wordt geconstateerd in de leeftijd van 30-60 jaar, zijn de meeste van hen al eerder geïnfecteerd met het humaan papillomavirus, waarschijnlijk toen ze jongvolwassen waren.  (3)
 

NAAR BOVEN

Wat is de relatie tussen Humaan Papilloma Virus en baarmoederhalskanker?

Er bestaan meer dan 100 typen humaan papillomavirus. Het virus treft zowel vrouwen als mannen en het is een virus dat lang niet altijd symptomen veroorzaakt. 

De meeste typen van het humaan papillomavirus  zijn betrekkelijk onschuldig, zoals de typen die wratten op handen en voeten veroorzaken. Zo´n 80% van de infecties is van voorbijgaande aard en verloopt zonder symptomen. (3) Het virus wordt binnen zes tot veertien maanden door het lichaam opgeruimd. (3,8)
Ongeveer 40 humaan papillomavirus typen veroorzaken aandoeningen in het genitale gebied (zoals baarmoederhals, vagina en schaamlippen).  Hiervan zijn vier typen verantwoordelijk voor de meest voorkomende aandoeningen: 

•   “Hoog risico op kanker”-typen (zoals het humaan papillomavirus type 16 en 18) kunnen baarmoederhalskanker veroorzaken of afwijkende cellen in de wand van de baarmoederhals doen ontstaan die soms kunnen uitgroeien tot kanker. (15,18),·           
• “Laag risico op kanker”-typen (zoals het humaan papillomavirus type 6 en 11) kunnen genitale wratten en goedaardige (afwijkende, maar niet met kanker samenhangende) veranderingen in de baarmoederhals veroorzaken. (16) 

De humaan papillomavirus typen 6,11,16 en 18 kunnen afwijkingen in de baarmoederhals veroorzaken, maar ook andere afwijkingen in het genitale gebied zoals vergevorderde voorstadia van schaamlip en vagina kanker of genitale wratten.

 NAAR BOVEN

Het humaan papillomavirus is besmettelijk en komt zeer veel voor.  Aangezien veel mensen die het virus bij zich dragen daar geen klachten of symptomen van hebben, kan het virus worden overgedragen zonder dat ze daar erg in hebben.  Zowel vrouwen als mannen kunnen door het humaan papillomavirus worden geïnfecteerd. Meer dan 80% van de seksueel actieve mensen zullen ooit tijdens hun leven in contact komen met het virus. Iedereen die seksueel contact heeft gehad, waaronder huid op huid contact in de schaamstreek met iemand die genitale humaan papillomavirus typen bij zich draagt, kan geïnfecteerd raken.

Eenmalig contact met het humaan papillomavirus kan voldoende zijn om geïnfecteerd te raken. Het is aangetoond dat de meeste mensen in contact komen met het humaan papillomavirus als ze jongvolwassen zijn.

NAAR BOVEN

Welke aandoeningen veroorzaakt het humaan papillomavirus naast baarmoederhalskanker nog meer? 

Het virus kan ook de schaamlippen en de vagina aantasten en kan zelfs, in uitzonderingsgevallen, kanker van de schaamlippen en de vagina veroorzaken.  

Kanker van de vagina en schaamlippen

Schaamlip en vagina kanker komen in Nederland weinig voor. Per jaar wordt ongeveer 300 keer de diagnose gesteld.(17)

Kanker van de anus
Er bestaat ook een verband tussen het humaan papillomavirus en kanker van de andere slijmvliezen, zoals dat in de anus. Anuskanker begint in het laatste gedeelte van de dikke darm, de anus. Een deel van de anus bevindt zich binnen het lichaam, een ander deel ligt er buiten. Anuskanker kan zowel in het binnenste als in het buitenste gedeelte ontstaan en komt zowel bij vrouwen als bij mannen voor.
 

Recidiverende respiratoire papillomatose (RRP)

Genitale wratten

Deze aandoening komt veel voor in Nederland. Naar schatting worden rond de 25.000 mensen geconfronteerd met deze aandoening. (9)

De behandeling van genitale wratten heeft als doel het bestrijden van symptomen (met als hoofddoel het verwijderen of verkleinen van de zichtbare beschadigingen) en kan moeilijk en pijnlijk zijn. Afhankelijk van de grootte en de plaats van de genitale wratten kan worden gekozen voor:·             

•        Een behandeling met een crème 
•        Verwijdering door branden, bevriezen of laser 
•        Verwijdering door snijden

De behandeling van de laesies is effectief op korte termijn en kan pijnlijk zijn. Vaak komt het probleem ook weer terug en kan de ziekte aanhouden.

NAAR BOVEN

Hoe is de kans op baarmoederhalskanker te verkleinen?  

• Het is van belang om te realiseren dat de kans om baarmoederhalskanker te krijgen verkleind wordt door regelmatig een uitstrijkje te laten maken door de huisarts. Dankzij deze eenvoudige test, die afwijkende cellen in de baarmoederhals kan opsporen, is het aantal sterfgevallen door baarmoederhalskanker in Nederland sterk afgenomen. Dat komt omdat afwijkende cellen in de baarmoederhals, en zelfs bepaalde vormen van kanker, met succes kunnen worden behandeld als ze tijdig worden opgespoord. Aangezien elke vrouw baarmoederhalskanker kan krijgen, wordt in Nederland op grote schaal screening in het kader van ‘het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker’ uitgevoerd. 
  
• Alle vrouwen tussen de 30 en 60 jaar krijgen via het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker eenmaal in de vijf jaar een oproep om een uitstrijkje bij de huisarts te laten maken. Het uitstrijkje is nodig, omdat infectie met het virus nauwelijks of geen afwijkende symptomen, pijn of andere klachten veroorzaakt. Zo kunnen afwijkingen gevonden worden bij vrouwen die geen klachten hebben. Klachten van tussentijds bloedverlies, bloederige afscheiding of bloedverlies na gemeenschap kunnen een reden zijn om een extra uitstrijkje te maken.
  
• Naast het uitstrijkje is het vanaf 1 november 2006 ook mogelijk om te vaccineren tegen het humaan papillomavirus om het risico op baarmoederhalskanker en de voorstadia hiervan verder te verkleinen. Momenteel zijn er twee vaccins op de Nederlandse markt beschikbaar namelijk Cervarix^®  en Gardasil^® . Zie voor meer informatie over vaccinatie www.gardasil.nl (alleen toegang voor gebruikers van Gardasil en voor BIG-geregistreerden)
  
• Op 12 juli 2008 heeft de minister van VWS op advies van de Gezondheidsraad besloten HPV-vaccinatie op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma. Zie ook de web-site van het RIVM, thema HPV-vaccinatie.
  
• Met ingang van september 2009 zullen meisjes op 12-jarige leeftijd gevaccineerd worden tegen baarmoederhalskanker.

NAAR BOVEN

1 Nationaal Programma Kankerbestrijding 2005-2010. www.kwfkankerbestrijding.nl.
2 RIVM nationaal Kompas volksgezondheid http://www.rivm.nl/vtv/object_document/o2488n19967.html
3 Helmerhorst Th.J.M. Baarmoederhalskanker: ontwikkelingen in diagnostiek en preventie. Modern Medicine 2006;2:58-62
4 Munoz N. Human papillomavirus and cancer : The epidemiological evidence. J Clin Virol 2000;19:1-5.
5 Walboomers JM, Jacobs MV, Manos MM et al. Human papillomavirus is a necessary cause of invasive cervical cancer worldwide. J Pathol 1999;189:12-19.
6 Van Bergen JEAM et al. NHG-standaard Het soa-consult. Huisarts Wet 2004; 47(13):636-51
7 LCR. Protocol intectieziekten. April 2004
8 Pagliusi SR and Aguado MT. Efficacy and other milestones for human papillomavirus introduction. Vaccine 2004;23:569-578.
9 Richtlijn: Seksueel Overdraagbare Aandoeningen en Herpes Neonatorum. 2002, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO
11 Munoz N, Bosch FX, de Sanjose S et al. Epidemiologic classification of human papillomavirus types associated with cervical cancer. N Engl J Med 2003;348:518-527.
12 Liaw KL, Glass AG, Manos MM et al. Detection of human papillomavirus DNA in cytologically normal women and subsequent cervical squamous intraepithelial lesions. J Natl Cancer Inst 1999;91:954-960.
13 Sotlar K, Diemer D, Dethleffs A et al. Detection and typing of human papillomavirus by E6 nested multiplex PCR. J Clin Microbiol 2004;42:3176-3184.
14 Voglino G, Poso F, Privitera S et al. [The role of human papillomavirus in cyto-histological practice: Distribution and prevalence of high-risk strains (16, 18, 31, 33, and 35) in intraepithelial lesions and neoplasia of the uterine cervix.] Pathologica 2000;92:516-523.
15 Clifford GM, Smith JS, Aguado T et al. Comparison of HPV type distribution in high-grade cervical lesions and cervical cancer: A meta analysis. Br J Cancer 2003;89:101-105.
16 Wieland U, Pfister H. Papillomaviruses in human pathology: Epidemiology, pathogenesis and oncogenic role. In: Gross, Barrasso Eds. Human papillomas virus infection: A clinical atlas. Ullstein Mosby; 1997. p1-18.
17 http://www.ikcnet.nl/
18 Ferlay et al, editors. Globocan 2002. Cancer incidence, mortality and prevalence worldwide. IARC Cancer Base No. 5. Version 2.0. IARC Press, 2004. Lyon, France