Vaccins vormen een bijzondere groep van geneesmiddelen. In tegenstelling tot klassieke geneesmiddelen worden zij veelal toegediend aan gezonde mensen en beogen (vaak levensbedreigende) infectieziekten te voorkomen of de ernst hiervan te verminderen.
Een aantal vaccins is door de overheid volgens een vast schema ondergebracht in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) om zoveel mogelijk kinderen in Nederland te beschermen tegen gevaarlijke en soms dodelijke infectieziekten (denk aan polio, difterie, kinkhoest, bof , mazelen en rode hond). Vaccins die behoren tot het RVP worden gratis beschikbaar gesteld. Organisatie en uitvoering van het RVP is een samenwerking van het Nederlands Vaccin Instituut, RIVM, Consultatiebureaus en GGD´en.
Lees meer onder Rijksvaccinatieprogramma.
Daarnaast wordt via het zogenaamde Nationaal Programma Grieppreventie jaarlijks aan een aantal vast omschreven risicogroepen een griepvaccin gratis aangeboden. De organisatie en uitvoering ligt bij de huisarts.
Indien u buiten deze criteria valt dan kunt u toch in aanmerking komen voor vergoeding indien u over een aanvullende verzekering beschikt. Lees meer onder Vergoeding van griepvaccins
Ondanks de niet-genezende werking worden vaccins wel gerekend tot de geneesmiddelen waarvoor een recept noodzakelijk is en daarmee kan het vaccin opgenomen zijn in het Geneesmiddelen Vergoeding Systeem (GVS). Het vaccin wordt dan vergoed via het basispakket van de zorgverzekering. Vaak dient de patiënt dan medisch geïndiceerd te zijn, danwel tot een bepaalde risicogroep te behoren. Overigens dient een vaccin altijd door een arts of verpleegkundige te worden toegediend. Voorbeelden van deze categorie vaccins zijn het Hepatitis B-vaccin en het Pneumokokkenvaccin.
Voor een overzicht van deze categorie zie onder Vergoeding van vaccins onder voorwaarden
Reizigersvaccins vallen buiten het RVP of het basispakket van de zorgverzekering. De overheid merkt deze vaccins aan als individuele verantwoordelijkheid. Vele zorgverzekeraars vergoeden deze vaccins echter geheel of gedeeltelijk, afhankelijk van de polis van de verzekerde. Het Gele koorts-, Hepatitis A- en Typhusvaccin zijn hier voorbeelden van. Lees meer onder Vergoeding van reizigersvaccins.
Tot slot bestaat er een overige categorie vaccins die geen reizigersvaccins zijn, en voor bepaalde leeftijdscategorieen buiten het RVP en/of het basispakket van de zorgverzekering vallen. Dit zijn vaccins die wel goedgekeurd zijn, maar nog niet beoordeeld voor het RVP of het GVS. De vaccins tegen baarmoederhalskanker en/of genitale wratten voor meisjes ouder dan 16 jaar, waterpokken, gordelroos of het rotavirus zijn hier voorbeelden van.
Lees verder onder Vergoeding overige vaccins.