Wat is hepatitis B?
Waar is hepatitis B een probleem?
Complicaties van hepatitis B
Preventie van hepatitis B

Raadpleeg uw huisarts voor nadere informatie over het vaccin tegen hepatitis B.

Wat is hepatitis B?
Hepatitis B is een ernstige vorm van hepatitis (leverontsteking), die wordt veroorzaakt door het hepatitis-B-virus (HBV). Het wordt opgelopen door contact met besmet lichaamsvocht, zoals bloed, speeksel, vaginaal vocht en sperma. Het effect van de besmetting varieert van het ontbreken van symptomen tot, bij een klein aantal gevallen, ernstige hepatitis die tot de dood kan leiden. Na besmetting worden sommige personen chronisch drager van het virus. Degenen die chronisch drager worden, lopen risico op langdurige gezondheidsproblemen, zoals levercirrose en (primaire) leverkanker. Bovendien zijn zij een bron van besmetting voor anderen. De ziekte is wereldwijd een groot probleem voor de publieke gezondheid.

Definities
Acute hepatitis B
Wanneer de patiënt de ziekte oploopt en de eerste ziekteverschijnselen ontwikkelt.

Chronische hepatitis B
Wanneer het virus langer dan zes maanden in het lichaam blijft. Chronisch betekent langdurig

Overdracht van hepatitis B
De vier voornaamste manieren waarop het hepatitis-B-virus wordt overdragen zijn:
Bij de bevalling (perinataal)
In dit geval geeft een besmette moeder het virus door aan haar kind tijdens de bevalling. Er is geen bewijs dat HBV wordt verspreid via borstvoeding.

Contact binnen het huishouden
Het virus wordt doorgegeven van persoon op persoon binnen hetzelfde huishouden. In de meeste gevallen wordt het verspreid door speeksel, bloed of ander lichaamsvocht via schrammen of andere verwondingen. Wereldwijd ontstaan de meeste infecties door contact tussen een besmette moeder en een kind en door contact tussen kinderen onderling in een gezin. Besmetting van kind op kind vindt meestal plaats door contact met huidwonden, kleine barstjes in de huid of slijmvliezen met bloed of eventueel speeksel. Besmetting kan ook plaatsvinden via voorwerpen, zoals handdoeken of tandenborstels, omdat HBV minimaal zeven dagen buiten het lichaam kan overleven.

Via bloed (parenteraal)
Doordringing van de huid door een voorwerp dat is besmet met het hepatitis-B-virus. De meest voorkomende besmettingsbron is met HBV geïnfecteerd bloed dat wordt overgedragen via intraveneus druggebruik, tatoeëring, piercing, toevallige verwonding door het prikken van een naald, enzovoorts.

Seksueel
Homoseksuele mannen en heteroseksuele mannen en vrouwen met wisselende seksuele partners lopen een verhoogd risico op hepatitis B, omdat zij meer zijn blootgesteld aan mogelijk besmette lichaamssappen zoals bloed, sperma en vaginale afscheiding.

Het hepatitis-B-virus wordt niet verspreid via lucht, voedsel of water.

NAAR BOVEN

Waar is hepatitis B een probleem?
Op de kaart wordt de wereldwijde verspreiding van het hepatitis-B-virus aangegeven. De aanwezigheid van hepatitis B wordt gevonden door te zoeken naar antistoffen tegen hepatitis B in het bloed van personen die mogelijk zijn besmet (HBV-markers). Afhankelijk van het type antistoffen, kan de huisarts vaststellen of de patiënt de ziekte wel of niet heeft, de ziekte heeft gehad en is hersteld, of drager is van het virus.


Bron: Prevention and control of hepatitis B in the Community: VHPB/WHO 1996

De belangrijkste manieren van overdracht in de verschillende risicogebieden (hoog, gemiddeld, laag) zijn:
Hoog
In Zuidoost-Azië is perinatale (verticale) overdracht (dat wil zeggen van moeder op kind) de belangrijkste vorm van overdracht. In Afrika en het Midden-Oosten komt vaker overdracht voor door nauw contact tussen personen. Dit noemt men horizontale overdracht.

Gemiddeld
Hier komt overdracht op alle leeftijden voor en vindt meestal plaats door een combinatie van vier mogelijke manieren van overdracht.

Laag
In landen waar hepatitis B weinig voorkomt, zoals in West-Europa en Noord-Amerika, wordt hepatitis B voornamelijk verspreid door seksuele overdracht of intraveneus drugmisbruik.

Schatting van het jaarlijks aantal gevallen van hepatitis B
Geschat wordt dat 5% van de wereldbevolking, ongeveer 350 miljoen mensen, chronisch drager is van het hepatitis-B-virus, en dat het virus verantwoordelijk is voor 1 miljoen sterfgevallen per jaar. (Prevention and Control of Hepatitis B in the Community WHO/VHPB, 1996) In Europa schat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat er jaarlijks bijna 1 miljoen besmettingen van hepatitis B optreden, met als gevolg 90.000 chronische dragers per jaar. Geschat wordt dat jaarlijks 20.000 mensen sterven aan levercirrose of primaire leverkanker als gevolg van hepatitis B. (Prevention and Control of Hepatitis B in the Community WHO/VHPB, 1996).

NAAR BOVEN

Complicaties van hepatitis B
Het merendeel van de volwassenen die hepatitis B oplopen, herstellen volledig en ontwikkelen levenslange immuniteit tegen de ziekte. Bij een derde deel van de besmettingen komen helemaal geen symptomen voor; dit noemt men subklinische besmetting; een derde van de besmette personen zal een griepachtige ziekte ervaren zonder geelzucht, die in veel gevallen niet gediagnosticeerd wordt. Een derde echter zal de symptomen vertonen van een geheel ontwikkelde hepatitis met hoge koorts, buikpijn, braken en geelzucht. Minder dan 1 procent van deze groep ontwikkelt een ernstige vorm van hepatitis. Deze vorm heet fulminante hepatitis en is vaak fataal. Een andere complicatie vloeit voort uit het feit dat tot 10% van de volwassenen die zijn besmet met HBV in Europa, chronisch drager worden van het virus en derhalve in staat zijn om het over te dragen aan andere vatbare personen (cijfers van WHO/VHPB 1996). Bij degenen die lijden aan de chronische actieve vorm van de besmetting, kan uiteindelijk levercirrose, leverfalen of primaire leverkanker optreden.

NAAR BOVEN

Preventie van hepatitis B
Hepatitis B is een ernstige ziekte, die door vaccinatie kan worden voorkomen. Het vaccin voorkomt besmetting bij mensen door het lichaam in staat te stellen specifieke antistoffen aan te maken tegen het antigeen in het vaccin.

In totaal bouwt ongeveer 80 - 90% van de personen een immuunrespons op tegen het vaccin, die hen vervolgens beschermt tegen het hepatitis-B-virus. Mensen die minder goed op het vaccin reageren zijn onder meer personen van 40 jaar of ouder (vooral mannen), rokers, mensen met een zwak immuunsysteem en mensen met overgewicht.

Immunisatie wordt aanbevolen bij mensen met een verhoogd risico op hepatitis B vanwege hun levensstijl, beroep of andere factoren, zoals nauw contact met een drager. Het vaccin tegen hepatitis B kan worden toegediend aan mensen die hiv-positief zijn. Bij hen is het responspercentage ongeveer 70%.

NAAR BOVEN

• Baby's van moeders die chronisch drager zijn van het hepatitis-B-virus of van moeders die acute hepatitis B hebben gehad tijdens de zwangerschap 
• Drugsgebruikers die naalden gebruiken (intraveneuze drugebruikers)
• Personen met wisselende seksuele contacten 
• Personen die nauw contact hebben met een patiënt of een drager 
• Gezinnen die kinderen adopteren uit landen waar veel hepatitis B heerst 
• Hemofiliepatiënten
• Patiënten met chronisch nierfalen 
• Personen die werkzaam zijn in de gezondheidszorg, inclusief studenten en stagiaires 
• Directie en inwoners van tehuizen voor personen met ernstige leerproblemen of eengeestelijke handicap 
• Bewoners van huizen van bewaring en gevangenispersoneel 
• Personen die reizen naar gebieden waar HBV veel voorkomt en die daar langer dan drie maanden willen verblijven.

NAAR BOVEN

Rijksvaccinatieprogramma
Sinds 2003 is de vaccinatie tegen hepatitis B onderdeel van het RVP. Niet alle kinderen komen in aanmerking voor een hepatitis B-vaccinatie; alleen de kinderen die extra risico lopen de ziekte te krijgen, zoals kinderen van moeders die draagster zijn van het hepatitis B-virus en kinderen van wie een ouder afkomstig is uit een land waar hepatitis B veel voorkomt.

Kinderen van draagsters
Kinderen van moeders die het hepatitis B-virus bij zich dragen (draagsters) hebben een grote kans besmet te raken tijdens of na de bevalling. Daarom krijgen ze binnen 48 uur na de geboorte een hepatitis B-vaccinatie van de verloskundige of arts die bij de bevalling aanwezig is. (Deze regeling geldt sinds 1 januari 2006.) De verloskundige of arts geeft ook vlak na de geboorte immunoglobulinen (kant-en-klare antistoffen). Op de leeftijd van 2, 3, 4 en 11 maanden krijgen kinderen van draagsters op het consultatiebureau vaccinaties tegen hepatitis B.

Andere risicokinderen
Ook kinderen van wie ten minste één van de ouders afkomstig is uit een land waar hepatitis B veel voorkomt, komen in aanmerking voor vaccinatie tegen hepatitis B. Het aantal landen waar hepatitis B veel voorkomt, is erg groot. Daarom is er een zogenoemde negatieve landenlijst, waar alleen de landen opstaan waar hepatitis B juist niet of nauwelijks voorkomt. De vaccinatie vindt plaats op de leeftijd van 2, 3, 4 en 11 maanden.

NAAR BOVEN

Laatst bijgewerkt: september 2009